Dlaczego dobór filtrów i pochłaniaczy jest tak ważny

Dobór odpowiedniego filtra lub pochłaniacza do maski ochronnej ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pracy. Niewłaściwie dobrany wkład filtrujący może nie zapewnić odpowiedniej ochrony przed szkodliwymi substancjami występującymi w powietrzu, a w konsekwencji narażać użytkownika na kontakt z pyłami, gazami, parami lub aerozolami niebezpiecznymi dla zdrowia.

W praktyce oznacza to, że przed wyborem filtra należy zawsze określić:

• z jakim rodzajem zagrożenia mamy do czynienia,

• czy są to pyły, dymy, mgły, gazy czy pary,

• jakie jest stężenie substancji szkodliwej,

• jak długo użytkownik będzie pracował w danym środowisku.

Prawidłowo dobrane filtry i pochłaniacze stosuje się między innymi w:

• lakierniach,

• warsztatach,

• zakładach przemysłowych,

• laboratoriach,

• magazynach chemicznych,

• podczas prac remontowych i budowlanych.

Tabela doboru filtrów i pochłaniaczy pozwala szybko określić, jaki typ ochrony dróg oddechowych należy zastosować przy konkretnym rodzaju zagrożenia.

Jak czytać oznaczenia filtrów i pochłaniaczy

Filtry i pochłaniacze stosowane w ochronie dróg oddechowych są oznaczane literami oraz klasami, które wskazują, przed jakimi substancjami chronią.

Filtr A

Filtry oznaczone literą A przeznaczone są do ochrony przed parami organicznymi o temperaturze wrzenia powyżej 65°C. Stosuje się je m.in. przy pracy z:

• rozpuszczalnikami,

• farbami,

• lakierami,

• klejami,

• żywicami.

Filtr B

Filtry oznaczone literą B chronią przed gazami i parami nieorganicznymi, z wyjątkiem tlenku węgla. Mogą być stosowane w środowiskach, gdzie występują m.in.:

• chlor,

• siarkowodór,

• cyjanowodór.

Filtr E

Filtry E przeznaczone są do ochrony przed gazami kwaśnymi, takimi jak:

• dwutlenek siarki,

• chlorowodór,

• inne kwaśne składniki gazowe.

Filtr K

Filtry K stosuje się do ochrony przed amoniakiem oraz jego organicznymi pochodnymi. Znajdują zastosowanie m.in. w przemyśle chemicznym i chłodniczym.

Filtr P

Filtry oznaczone literą P służą do ochrony przed:

• pyłami,

• dymami,

• mgłami,

• aerozolami.

W zależności od klasy skuteczności wyróżnia się najczęściej filtry:

• P1 – ochrona podstawowa,

• P2 – ochrona średnia,

• P3 – ochrona wysoka.

W praktyce często stosuje się również wkłady kombinowane, np. ABEK-P3, które zapewniają jednoczesną ochronę przed kilkoma rodzajami zagrożeń.

Tabela doboru filtrów

Dobór pochłaniaczy gazowych i filtropochłaniaczy

1. Praca z wykorzystaniem pochłaniaczy gazowych jest możliwa, jeżeli stężenie tlenu wynosi powyżej 17%
2. Należy określić z jakiego typu gazami mamy do czynienia, lub łączonego z pyłem; w przypadku samych gazów korzystamy z pochłaniacza, a przy obecności również pyłu - filtropochłaniacza lub pochłaniacza z nakładkami filtrującymi w odpowiedniej klasie

Pochłaniacze gazowe i wielogazowe

• A1 - gazami i parami substancji pochodzenia organicznego, których temperatura wrzenia jest wyższa niż 65°C, przy łącznym objętościowym stężeniu nie przekraczającym wartości 0,1 %, alkohole, aldehydy, estry, etery, ketony, kwasy organiczne, styren
• A2 - jak wyżej, stężenie nie przekracza wartości 0,5 %
• ABEK1 wielogazowe - chronią układ oddechowy przed gazami i parami substancji organicznych i nieorganicznych, kwaśnymi, amoniakiem i jego pochodnymi organicznymi, a także mieszaninami w/w substancji przy łącznym objętościowym stężeniu nie przekraczającym wartości 0,1 %
• B1 - ochrona przed gazami nieorganicznymi (z wyjątkiem tlenku węgla) o dopuszczalnym  stężeniu par i gazów do 0.1% objętości; zastosowanie: arsenowodór, brom, bromowodór, chlor, dwusiarczek węgla, fluor, formaldehyd, fosforowodór, jod, jodowodór, kwas mrówkowy, siarkowodór
• B2 - jak wyżej, dopuszczalne stężenie do 0,5% 
• E1 - chroni układ oddechowy przed dwutlenkiem siarki i innymi kwaśnymi gazami i parami, dopuszczalne stężenie par i gazów 0.1% objętości, zastosowanie: chlor, chlorowodór, dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, kwas mrówkowy
• E2 - jak wyżej, stężenie do 0,5%
• K1 - zabezpieczenie przed amoniakiem i jego pochodnymi organicznymi o stężeniu par i gazów do 0.1% objętości; substancje, przed którymi chroni pochłaniacz K1: amoniak i jego pochodne organiczne (aminy: metyloamina, dwumetyloamina, etyloamina)
• K2 - jak wyżej, stężenie do 0,5%
• AB1 - pochłaniacz wielogazowy gazów organicznych i nieorganicznych
• ABE1 - pochłaniacz wielogazowy gazów organicznych i nieorganicznych jednocześnie oraz kwasami

Filtropochłaniacze gazowe i wielogazowe

• A1P2 - filtropochłaniacz ochrona przed pyłami w klasie FFP2 i gazami pochodzenia organicznego
• A2P2 - filtropochłaniacz ochrona przed pyłami w klasie FFP2 i gazami pochodzenia organicznego o stężeniu nie przekraczającym wartość 0,5 %
• A1P3 - filtropochłaniacz ochrona przed pyłami w klasie FFP3 i gazami pochodzenia organicznego
• A2P3 - filtropochłaniacz ochrona przed pyłami w klasie FFP3 i gazami pochodzenia organicznego o stężeniu nie przekraczającym wartość 0,5 %
• ABEK1 P2 - filtropochłaniacz ochrona przed pyłami w klasie FFP2 i gazami pochodzenia organicznymi, nieorganicznymi, kwaśnymi i amoniakiem
• ABEK1 P3 - filtropochłaniacz ochrona przed pyłami w klasie FFP3 i gazami pochodzenia organicznymi, nieorganicznymi, kwaśnymi i amoniakiem
• A2B2E2K2 P3 - filtropochłaniacz ochrona przed pyłami w klasie FFP3 i gazami pochodzenia organicznymi, nieorganicznymi, kwaśnymi i amoniakiem o stężeniu nie przekraczającym wartość 0,5 %
• AX P3 - filtropochłaniacz ochrona przed pyłami w klasie FFP3 oraz acetonem i innymi niskowrzącymi izobutanem, acetonem, eterem metylowym oraz acetaldehydem 
• Hg P3 - filtropochłaniacz ochrona przed pyłami w klasie FFP3 i parami rtęci, chloru, organicznymi

Jak dobrać filtr do rodzaju zagrożenia

Tabela doboru filtrów i pochłaniaczy jest najwygodniejszym sposobem określenia właściwego rodzaju ochrony, jednak warto znać podstawowe zasady doboru filtrów do najczęściej spotykanych substancji i warunków pracy.

Pary organiczne i rozpuszczalniki

W przypadku pracy z farbami, lakierami, klejami, rozpuszczalnikami lub żywicami najczęściej stosuje się filtry typu A. Są one przeznaczone do ochrony przed parami organicznymi, które często występują w:

• lakierniach,

• warsztatach samochodowych,

• zakładach meblarskich,

• pracach remontowych.

Gazy nieorganiczne

Jeżeli w środowisku pracy występują gazy nieorganiczne, należy stosować filtry typu B. Dotyczy to m.in. niektórych procesów chemicznych i przemysłowych.

Gazy kwaśne

W obecności gazów kwaśnych odpowiednim rozwiązaniem są filtry typu E. Dotyczy to prac, podczas których użytkownik może mieć kontakt z substancjami o działaniu drażniącym i żrącym.

Amoniak i jego pochodne

Do ochrony przed amoniakiem oraz jego pochodnymi stosuje się filtry typu K. Są one wykorzystywane m.in. w wybranych procesach technologicznych, instalacjach chłodniczych i środowiskach przemysłowych.

Pyły, dymy i aerozole

W przypadku pyłów budowlanych, dymów spawalniczych, mgieł olejowych lub innych aerozoli należy stosować filtry cząstek typu P. Im większe zagrożenie i drobniejsza frakcja zanieczyszczeń, tym wyższa powinna być klasa skuteczności filtra.

Najczęstsze błędy przy doborze filtrów i pochłaniaczy

Jednym z najczęstszych problemów w ochronie dróg oddechowych jest nieprawidłowy dobór filtra do rzeczywistego zagrożenia. Błędy te mogą prowadzić do sytuacji, w której użytkownik ma pozorne poczucie bezpieczeństwa, mimo że filtr nie chroni go przed konkretną substancją.

Do najczęstszych błędów należą:

• dobór filtra wyłącznie na podstawie nazwy produktu, a nie składu substancji,

• stosowanie filtra przeciwpyłowego do ochrony przed gazami i parami,

• używanie pochłaniacza po przekroczeniu jego czasu skuteczności,

• brak wymiany zużytego wkładu filtrującego,

• brak dopasowania maski do twarzy użytkownika,

• stosowanie przypadkowych kombinacji filtrów bez analizy zagrożenia.

Warto pamiętać, że nawet najlepszy filtr nie zapewni odpowiedniej ochrony, jeśli nie będzie prawidłowo dobrany do warunków pracy i właściwie użytkowany.

Najczęściej zadawane pytania

Jaki filtr do maski wybrać do lakierowania

Przy pracach lakierniczych najczęściej stosuje się filtry typu A, ponieważ chronią przed parami organicznymi występującymi w farbach, lakierach i rozpuszczalnikach.

Co oznacza filtr ABEK

Filtr ABEK to filtr kombinowany, który zapewnia ochronę przed:

• parami organicznymi,

• gazami nieorganicznymi,

• gazami kwaśnymi,

• amoniakiem i jego pochodnymi.

Jaki filtr wybrać do pyłów budowlanych

Do pyłów budowlanych, cementowych lub gipsowych stosuje się zazwyczaj filtry cząstek P2 lub P3, w zależności od rodzaju i stężenia pyłu.

Czy filtr P chroni przed gazami

Nie. Filtry typu P chronią przed pyłami, dymami i aerozolami, ale nie zapewniają ochrony przed gazami i parami.

Kiedy należy wymienić pochłaniacz

Pochłaniacz należy wymienić wtedy, gdy:

• upłynął zalecany czas użytkowania,

• pojawiają się objawy przenikania substancji,

• filtr został uszkodzony,

• producent zaleca jego wymianę po określonym czasie pracy.

Podsumowanie

Prawidłowy dobór filtrów i pochłaniaczy do masek ochronnych ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pracy w środowiskach, w których występują pyły, gazy, pary lub aerozole niebezpieczne dla zdrowia. Tabela doboru filtrów pozwala szybko określić właściwy rodzaj ochrony i ograniczyć ryzyko błędów przy wyborze wkładów filtrujących.

Przed zastosowaniem konkretnego filtra zawsze należy sprawdzić:

• rodzaj zagrożenia,

• stężenie substancji,

• czas pracy,

• wymagania dotyczące ochrony dróg oddechowych w danym środowisku.

Dobrze dobrane filtry i pochłaniacze zwiększają bezpieczeństwo użytkownika oraz pozwalają skutecznie chronić drogi oddechowe podczas pracy w warunkach narażenia na substancje szkodliwe.

Produkty powiązane

Zobacz także:

• półmaski przeciwpyłowe i filtrujące
• półmaski wielokrotnego użytku
• filtry do półmasek