Czujniki dymu to urządzenia, które powinny znaleźć się wszędzie tam, gdzie istnieje ryzyko pojawienia się ognia. Skutecznie wykrywają dym, a następnie informują nas o tym za pomocą specjalnego alarmu dźwiękowego. W ten sposób możemy ugasić ogień albo szybko ewakuować się z zagrożonego miejsca. Wybierając czujnik dymu, inwestujemy przede wszystkim w bezpieczeństwo swoje oraz naszych najbliższych.
Warto zatem wiedzieć, jak działają czujniki dymu i dlaczego warto je mieć w domu, a także biurze, sklepie czy innym miejscu pracy. Sprawdź koniecznie szczegóły i dowiedz się więcej o zasadzie działania detektora dymu.

Czujniki dymu - czym są i gdzie je zamontować?

Czujnik dymu to urządzenie, które obowiązkowo powinno się znajdować nie tylko w budynkach użyteczności publicznej, zakładach pracy czy sklepach, ale również naszych domach i mieszkaniach.
Czujniki będące elementem systemu sygnalizacji pożaru wymagają specjalistycznej wiedzy z zakresu montażu. Ponadto wymagają przygotowania całej infrastruktury i starannego zaplanowania lokacji poszczególnych komponentów systemu. Tego typu czujniki montowane są w budownictwie wielomieszkaniowym, budynkach użyteczności publicznej czy będących częścią infrastruktury transportu.

Jeśli chodzi o urządzenia autonomiczne - to ich montaż jest niezwykle szybki. Większość czujników dymu umieszcza się pod sufitem, wykorzystując do tego dwustronną taśmę. Cały proces nie wymaga przeprowadzania skomplikowanych prac remontowych. Dlatego też w przypadku mieszkań i domów jednorodzinnych domownicy sięgają po autonomiczne czujki dymu.

Taki wykrywacz dymu może być zasilany na baterie lub akumulator, co pozwala na jego nieprzerwane działanie nawet wtedy, kiedy zabraknie prądu. W razie wykrycia dymu, natychmiast uruchomi się dźwięk, który poinformuje nas o zagrożeniu. Decydując się na odpowiedni czujnik dymu, musimy jedynie uważać na fałszywe alarmy. Pojawiają się one najczęściej wtedy, gdy stan powietrza w pomieszczeniu zmienia się na przykład pod wpływem zbyt dużej ilości kurzu czy innych zanieczyszczeń. W przypadku, gdy przeprowadzamy remont, czujnik lepiej wyłączyć, aby nie doszło do zakłócenia jego pracy. Lepiej też nie montować urządzenia bezpośrednio nad kuchenką.

Jak działa czujnik dymu?

Zasada działania opisywanych urządzeń jest bardzo prosta. Większość dostępnych na rynku modeli to czujniki optyczne, które wykorzystują zjawisko absorpcji światła oraz jego rozproszenie. Wyposażone zostały w specjalny emiter, którego rola polega na wysyłaniu wiązki światła podczerwonego. W przypadku, gdy w danym pomieszczeniu występuje dym, wspomniana wiązka zostaje pochłonięta. Zachodzi wówczas nieprawidłowość pomiędzy promieniem wysłanym a odebranym, co w konsekwencji prowadzi do uruchomienia alarmu. Najkrócej rzecz ujmując, w chwili wyczucia dymu zaczyna wyć syrena, której standardowa głośność to 80 dB. Sygnał dźwiękowy może być również wzmocniony przez świecącą diodę.

Czujniki izotopowe (jonizacyjne) działają w nieco odmienny sposób. W takim urządzeniu znajdują się dwie komory oddzielone od siebie płytką elektromagnetyczną. W jednej z nich znajduje się powietrze stanowiące wzorzec atmosfery, a w drugiej - to docierające z zewnątrz. Kiedy do płytki zawierającej "wzorcowe" powietrze dostanie się dym, ruch cząsteczek, jakie przepływają wzdłuż pola elektromagnetycznego, zostaje zakłócony, a to uruchamia alarm. Czujniki jonizacyjne cieszą się mniejszą popularnością przede wszystkim ze względu na zawarte w nich materiały promieniotwórcze. Mimo że są one specjalnie zabezpieczone, a przez to nie mają negatywnego wpływu na nasze zdrowie, to zdecydowana większość osób w budynkach mieszkalnych decyduje się na wybór czujek optycznych.

Co wykrywa czujnik dymu?

Czujnik dymu jest urządzeniem, które - jak sama nazwa wskazuje - wykrywa dym, a zatem reaguje na rozproszone przez jego cząstki światło. Warto mieć na uwadze to, że dym, który wykrywa detektor, spowodowany może być nie tylko przez pożar, ale także wiele innych czynników. Powodem jego wydostawania się może być również nieprawidłowe działania instalacji elektrycznej czy wielu popularnych urządzeń, jakie znajdują się w naszych domach (jak chociażby czajnik).

Montaż czujników dymu to rozwiązanie, które nie uchroni nas przed samym pożarem, ale za to zdecydowanie może ograniczyć jego groźne konsekwencje. Wczesne wykrycie ognia może być kluczowe dla przeprowadzenia bezpiecznej ewakuacji, jak też ochrony naszego dobytku przed zniszczeniem przez żywioł.

Czujniki dymu - rodzaje

Wymieniając rodzaje czujników dymu, najczęściej wskazuje się na opisane powyżej modele optyczne (fotoelektryczne) oraz jonizacyjne (izotopowe). Warto jednak zaznaczyć, że na rynku znajdziemy jeszcze czujki termiczne, a także multisensorowe. Różnią się one między sobą budową, zasadą działania, czy też miejscem zastosowania. Wybór odpowiedniego rodzaju czujnika dymu ma kluczowe znaczenie - inny sprawdzi się bowiem w domu jednorodzinnym, a inny w biurze, magazynie albo lokalu gastronomicznym. Poniżej przedstawiamy, czym dokładnie charakteryzują się wymienione rodzaje czujników dymu. W tym miejscu należy od razu zaznaczyć, że w niektórych miejscach mogą panować specyficzne warunki, które powodują, że niektóre rodzaje czujek dymu mogą okazać się nieskuteczne. Wzrasta wówczas ryzyko pojawienia się fałszywych alarmów, co nie zapewnia odpowiedniej ochrony przed potencjalnym zagrożeniem.

Czujniki termiczne - ciepła

Czujniki termiczne (inaczej określane również jako ciepła) stosuje się w tych miejscach, gdzie ze względu na panujące warunki (na przykład wilgotność albo zadymienie) inne detektory mogłyby okazać się nieskuteczne. Ich działanie opiera się na analizie temperatury w danym pomieszczeniu. Tutaj można wskazać dwa rodzaje wspomnianych czujek: nadmiarowe i różnicowe. Pierwsze z nich uruchamiają się, kiedy temperatura przekroczy ustalony próg - najczęściej 60°C. Czujka różnicowa aktywuje natomiast sygnał alarmowy, kiedy temperatura w danym czasie wzrośnie o ustaloną wartość. Czujki ciepła stanowią ciekawy rodzaj czujek dymu. Dedykowane są do wykrywania pożarów płomieniowych tam, gdzie ogień może się bardzo szybko rozprzestrzeniać, jak również tam, gdzie mamy do czynienia z trudnymi warunkami - zadymieniem, zanieczyszczeniami albo dużą wilgocią. Takie czynniki mogłyby bowiem negatywnie wpłynąć na skuteczność innych detektorów dymu. Czujniki ciepła sprawdzają się na przykład w pralniach, garażach albo kuchniach.

Czujniki multisensorowe dymu

Czujniki multisensorowe mogą łączyć w sobie kilka technologii (na przykład termiczną, jonizacyjną albo optyczną), aby w ten sposób zapewnić wszechstronną ochronę. Takie połączenie pozwala lepiej odróżnić realne zagrożenie od fałszywych alarmów. Multisensorowe czujki to rodzaj czujników dymu, które sprawdzą się w budynkach użyteczności publicznej, a także w magazynach albo halach produkcyjnych.

Czujniki optyczne (fotoelektryczne) - najpopularniejszy rodzaj czujników dymu

Czujniki optyczne to bardzo popularny rodzaj czujników dymu. Bardzo dobrze sprawdzają się do wykrywania pożarów wolno rozprzestrzeniających, czyli takich z dużą ilością dymu, bez otwartego ognia. Ich działanie polega na wykorzystaniu właściwości światła - absorpcji (pochłaniania) albo dyspersji (rozproszenia). Mając to na uwadze, możemy wyróżnić dodatkowo dwa rodzaje czujników optycznych, czyli fotoelektrycznych. Czujniki absorpcyjne zbudowane są z emitera wiązki podczerwieni, a także odbiornika, do którego trafia wspomniana wiązka. Jeżeli w danym pomieszczeniu nie ma dymu, wówczas wysłana przez emiter wiązka trafia w całości do odbiornika. Jeżeli natomiast pojawi się dym, pochłonie on jej część, a co za tym idzie - wiązka nie trafi w całości do odbiornika, co spowoduje uruchomienie alarmu. W czujnikach optycznych dyspersyjnych układ elektroniczny emituje wiązkę podczerwieni w środku obudowy. Kiedy dostanie się do niej dym, zostanie ona przerwana, a to spowoduje uruchomienie alarmu, który ostrzeże o zagrożeniu.

Czujniki jonizacyjne

Ostatni rodzaj czujników dymu, o jakim należy wspomnieć, stanowią czujniki jonizacyjne, inaczej określane także jako izotopowe. Mogą one budzić małe obawy ze względu na zawartość materiałów promieniotwórczych, jednak od razu należy zaznaczyć, że ich ilość oraz sposób zabezpieczeń powodują, iż nie stanowią one żadnego zagrożenia dla naszego zdrowia. W przeciwieństwie do modeli optycznych nie wykorzystują światła, ale powietrze. W tych czujnikach znajdują się dwie komory, oddzielone od siebie płytką elektromagnetyczną. Pierwsza komora zawiera odizolowane powietrze, stanowiące dla detektora wzorzec atmosfery, natomiast do drugiej swobodnie dopływa powietrze z zewnątrz. W sytuacji, kiedy do powietrza stanowiącego wzorzec atmosfery przedostanie się dym, to przepływający wzdłuż pola elektromagnetycznego ruch cząsteczek ulegnie zakłóceniu, a to uruchomi alarm.

FAQ

Czy czujnik dymu wykryje czad?

Nie - czujnik dymu nie jest w stanie wykryć czadu, czyli tlenku węgla. Wynika to z faktu, że pierwszy z detektorów reaguje tylko na obecność cząstek dymu w powietrzu. Drugi przystosowany jest z kolei do wykrywania obecności tlenku węgla, który jest bezwonnym, bezbarwnym i toksycznym gazem. Warto jednak wspomnieć, że na rynku dostępne są urządzenia typu 2w1, które mogą wykryć zarówno dym, jak i czad. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że standardowy czujnik dymu nie wykryje czadu (i odwrotnie).

Jaki czujnik dymu najlepszy?

Trudno jednoznacznie określić, jaki czujnik dymu jest najlepszy. Dużą popularnością cieszą się na przykład autonomiczne czujki dymu, wyróżniające się nie tylko bardzo dużą skutecznością, ale i prostym montażem. To bardzo dobre rozwiązanie do kuchni, sypialni albo salonu, jeżeli znajduje się w nim kominek. Takie czujki mogą być zasilane na baterie, dzięki czemu nie ma potrzeby doprowadzania zasilania z zewnątrz. Jeśli zastanawiamy się nad tym, jaki czujnik dymu jest najlepszy, warto też zwrócić uwagę na to, aby był wyposażony w głośny sygnał informujący o zagrożeniu (a często także specjalną diodę).