Laboratoria oraz pracownie chemiczne to miejsca, w których znajduje się wiele substancji oraz materiałów, które mogą stanowić potencjalne zagrożenie dla naszego zdrowia lub życia. Właśnie dlatego ważne jest (a nawet wymagane), aby tego typu miejsca były wyposażone w odpowiednie piktogramy chemiczne oraz znaki BHP. Dzięki nim użytkownicy wiedzą, jakie zasady bezpieczeństwa należy stosować, jakie zachowania są absolutnie zabronione lub co należy zrobić w przypadku ewentualnego zagrożenia.
Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady dotyczące piktogramów chemicznych oraz znaków BHP do pracowni i laboratorium.
Piktogramy chemiczne - znaczenie w laboratoriach oraz pracowniach chemicznych
W kontekście bezpieczeństwa oraz prawidłowego oznakowania laboratorium albo pracowni chemicznej, wskazać należy przede wszystkim piktogramy CLP. To graficzne symbole ostrzegawcze, które umieszczane są na etykietach substancji niebezpiecznych. Posiadają charakterystyczny wygląd - są czarnymi symbolami na białym tle w czerwonej ramce. Mają kształt kwadratów stojących na jednym z wierzchołków. Każdy symbol informuje o konkretnym rodzaju zagrożenia - jak łatwopalność, toksyczność lub działanie żrące.
Skrót CLP pochodzi od trzech angielskich słów, mianowicie classification, labelling and packaging - czyli klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie. Wspomniane piktogramy chemiczne obowiązują w krajach Unii Europejskiej i zostały wprowadzone na podstawie Rozporządzenia CLP (WE) nr 1272/2008. Ma ono na celu ujednolicenie zasad związanych z oznaczaniem chemikaliów, a co za tym idzie - zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników nie tylko w laboratoriach, ale też gospodarstwach domowych. Dzięki nim już na pierwszy rzut oka można ocenić potencjalne ryzyko związane z użytkowaniem danej substancji i zachować odpowiednie środki ostrożności.
Sprawdź: ZNAKI NAKAZU Z OPISEM
Piktogramy CLP i ich znaczenie w kontekście bezpieczeństwa
Piktogramy chemiczne CLP pełnią bardzo ważną rolę w kontekście bezpieczeństwa nie tylko w pracowni chemicznej, ale i naszych domach. Ułatwiają szybką identyfikację zagrożenia bez konieczności czytania szczegółowej dokumentacji technicznej, czy też składu danego produktu. Trzeba mieć bowiem na uwadze to, że piktogramy CLP stosowane są między innymi na:
- farbach, lakierach lub rozpuszczalnikach,
- opakowaniach chemikaliów przemysłowych,
- popularnych środkach czystości,
- nawozach,
- aerozolach.
Obecność piktogramów CLP pomaga ograniczyć niewłaściwe użycie substancji, a co za tym idzie - również wypadki oraz zagrożenia dla naszego zdrowia lub środowiska.
Rodzaje i znaczenie piktogramów chemicznych CLP
System oznakowania zgodny z Rozporządzeniem CLP to 9 piktogramów ostrzegawczych, z których każdy informuje o konkretnym rodzaju zagrożeń.
- Materiał wybuchowy (GHS01).
- Substancja łatwopalna (GHS02).
- Substancja utleniająca (GHS03).
- Gazy pod ciśnieniem (GHS04).
- Substancje żrące (GHS05).
- Substancje toksyczne (GHS06).
- Substancje drażniące, uczulające (GHS07).
- Substancje stanowiące poważne zagrożenie dla zdrowia - na przykład mutagenne albo rakotwórcze (GHS08).
- Substancje stanowiące zagrożenie dla środowiska wodnego (GHS09).
Znaki BHP w pracowni chemicznej
Laboratoria albo pracownice chemiczne (również szkolne) to miejsca, w których przechowuje się różne substancje lub materiały, które mogą stanowić dla nas zagrożenie. Właśnie dlatego ważne jest, aby tego typu miejsca były prawidłowo oznakowane. Dzięki nim pracownicy lub uczniowie wiedzą, jakich zasad należy przestrzegać - co jest absolutnie zabronione, ale też co należy zrobić w przypadku, kiedy pojawi się ewentualne zagrożenie.
Do znaków BHP, które powinny być stosowane w pracowni chemicznej zaliczyć możemy znaki zakazu np. zakaz używania otwartego ognia, znaki nakazu np. nakaz mycia rąk, nakaz noszenia odzieży ochronnej, znaki ostrzegawcze np. ostrzeżenie przed materiałami toksycznymi czy też informacyjne np. apteczka pierwszej pomocy.
Sprawdź: ZNAKI ZAKAZU BHP
Istotne w kontekście BHP w pracowni chemicznej są:
Znaki zakazu - mają okrągły kształt, białe tło i czerwoną obwódkę, a także umieszczony wewnątrz czarny piktogram, który został przekreślony przez ukośny pas w czerwonym kolorze. Informują nas o tym, jakie czynności są zabronione w laboratorium lub pracowni chemicznej, aby zapewnić odpowiednie standardy bezpieczeństwa. Może to być na przykład: zakaz używania otwartego ognia i palenia tytoniu.
Znaki nakazu - to okrągłe znaki z niebieskim tłem oraz białym piktogramem pośrodku. Mówią o tym, jakie zachowania obowiązują w laboratorium lub pracowni. Wśród przykładów możemy wskazać przede wszystkim:
- nakaz stosowania ochrony oczu,
- nakaz mycia rąk,
- nakaz stosowania fartucha ochronnego,
- nakaz stosowania ochrony dróg oddechowych,
- nakaz stosowania odzieży ochronnej.
Znaki ostrzegawcze - mają kształt trójkąta równobocznego z żółtym tłem oraz czarną obwódką. W środku umieszczony jest z kolei czarny piktogram informujący o potencjalnym niebezpieczeństwie. W laboratorium czy pracowni chemicznej można znaleźć znaki ostrzegawcze typu:
- kwas siarkowy,
- ostrzeżenie przed materiałami toksycznymi,
- ostrzeżenie przed substancjami łatwopalnymi,
- ostrzeżenie przed skażeniem biologicznym.
Znaki informacyjne - mają postać zielonych kwadratów lub prostokątów z białymi piktogramami. Wskazują na bezpieczne strefy oraz sprzęt, na przykład: apteczka pierwszej pomocy, strzałki wskazujące przebieg drogi do ewakuacji w razie zagrożenia.
Prawidłowe oznakowanie laboratorium albo pracowni chemicznej pozwoli nam uniknąć wielu sytuacji, które mogą mieć poważne konsekwencje dla naszego zdrowia, a nawet życia. Trzeba pamiętać, że w tego typu miejscach czasami wystarczy chwila nieuwagi, aby doszło do groźnego incydentu. Dzięki znakom BHP oraz piktogramom chemicznym można od razu rozpoznać, jakie zachowania są zabronione, w jakie środki ochrony należy się wyposażyć, czy też co zrobić, kiedy dojdzie do niebezpiecznej sytuacji.
Sprawdź: ZNAKI BEZPIECZEŃSTWA BHP
źródła:
https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/bezpieczenstwo-i-higiena-w-publicznych-i-niepublicznych-szkolach-i-17000098
https://zdch.uj.edu.pl/documents/87419401/94643856/poradnik.pdf
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20110630322/U/D20110322Lj.pdf
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19971290844/O/D19970844.pdf
https://wch.prz.edu.pl/fcp/JGBUKOQtTKlQhbx08SlkTVhZeUTgtCgg9ACFDC0RGS3hBG1gnBVcoFW8SBDRKHg/5/egasior%40prz.edu.pl/pliki__na_strone/gospodarka_odpadami/dokumenty/piktogramy_clp.pdf
