PFAS w pianach gaśniczych będą stopniowo wycofywane z rynku Unii Europejskiej. Zmiany obejmą zarówno gaśnice pianowe, jak i koncentraty oraz roztwory pianotwórcze wykorzystywane przez straże pożarne, zakłady przemysłowe i stałe systemy gaśnicze.

Nie oznacza to jednak, że od jednej konkretnej daty wszystkie dotychczasowe piany i gaśnice staną się niedozwolone.

Rozporządzenie Komisji (UE) 2025/1988 przewiduje kilka różnych okresów przejściowych. Inny termin dotyczy wprowadzania na rynek nowych gaśnic, inny specjalistycznych pian alkoholoodpornych, jeszcze inny używania istniejących gaśnic, a osobne zasady dotyczą straży pożarnych.

Dlatego trzy daty, które najczęściej pojawiają się w kontekście PFAS – 23 października 2026 r., 23 kwietnia 2027 r. i 31 grudnia 2030 r. – oznaczają zupełnie różne rzeczy.

Wyjaśniamy, co dokładnie się zmienia i jak przygotować się do nowych przepisów.

PFAS stosowane w części tradycyjnych środków pianotwórczych charakteryzują się bardzo dużą trwałością. Właśnie dlatego Unia Europejska stopniowo ogranicza ich wykorzystanie w ochronie przeciwpożarowej.

Spis treści

    1. Czym są PFAS?

    2. Dlaczego PFAS były stosowane w pianach gaśniczych?

    3. Co dokładnie wprowadza Rozporządzenie (UE) 2025/1988?

    4. PFAS – najważniejsze daty w jednym miejscu

    5. 23 października 2026 r. – co zmienia się dla gaśnic pianowych?

    6. 23 kwietnia 2027 r. – dlaczego pojawia się druga data?

    7. 31 grudnia 2030 r. – co z istniejącymi gaśnicami?

    8. Czy trzeba teraz wymieniać gaśnice pianowe?

    9. Jak sprawdzić, czy gaśnica zawiera PFAS?

    10. Jaką gaśnicę pianową kupić obecnie?

    11. Czym są gaśnice fluorine-free?

    12. PFAS a straż pożarna – co zmieni się w 2027 roku?

    13. AFFF, AR-AFFF i F3 – czym różnią się te środki?

    14. Czy AFFF można po prostu zastąpić pianą F3?

    15. Co zrobić ze starym środkiem zawierającym PFAS?

    16. Q&A – najczęstsze pytania o PFAS i gaśnice

Czym są PFAS?

PFAS, czyli substancje per- i polifluoroalkilowe, to bardzo szeroka grupa syntetycznych związków chemicznych.

Ich charakterystyczną cechą jest wyjątkowo duża trwałość chemiczna. Dzięki temu wykazują odporność m.in. na działanie wody, tłuszczów, wysokiej temperatury oraz wielu substancji chemicznych.

Te właściwości przez lata stanowiły ogromną zaletę technologiczną PFAS.

Jednocześnie okazały się ich największym problemem.

Wiele związków należących do tej grupy bardzo wolno ulega degradacji i może przez długi czas pozostawać w środowisku. Z tego powodu PFAS często określa się mianem „forever chemicals”, czyli „wiecznych chemikaliów”.

Związki fluorowane znalazły zastosowanie również w ochronie przeciwpożarowej.

Dlaczego PFAS były stosowane w pianach gaśniczych?

PFAS wykorzystywano w części środków pianotwórczych przede wszystkim ze względu na ich bardzo dobre właściwości podczas gaszenia pożarów cieczy palnych – klasy B.

Jednym z najbardziej znanych przykładów jest technologia:

AFFF – Aqueous Film Forming Foam

Piany tego typu przez lata stosowano między innymi w:

    • straży pożarnej,

    • przemyśle,

    • bazach paliw,

    • rafineriach,

    • zakładach chemicznych,

    • lotnictwie,

    • instalacjach gaśniczych,

    • gaśnicach przenośnych.

Zastosowanie związków fluorowanych pomagało uzyskać bardzo dobre właściwości piany przy gaszeniu cieczy palnych.

Problem pojawia się jednak po zakończeniu akcji.

Piana i powstające ścieki pożarowe mogą przedostawać się do gleby, kanalizacji oraz wód. W przypadku bardzo trwałych PFAS może prowadzić to do długotrwałego zanieczyszczenia środowiska.

Dlatego Unia Europejska zdecydowała o stopniowym ograniczeniu ich stosowania.

Co dokładnie wprowadza Rozporządzenie (UE) 2025/1988?

Kluczowym dokumentem jest Rozporządzenie Komisji (UE) 2025/1988 z 2 października 2025 r., zmieniające załącznik XVII do rozporządzenia REACH.

Ograniczenie obejmuje PFAS w pianach gaśniczych w stężeniu:

≥ 1 mg/l dla sumy wszystkich PFAS.

Rozporządzenie nie wprowadza jednak jednej daty wycofania dla wszystkich produktów.

Przepisy rozróżniają między innymi wprowadzanie pian do obrotu, stosowanie już posiadanych produktów, gaśnice przenośne, specjalistyczne piany alkoholoodporne, piany stosowane przez publiczne służby pożarnicze, szkolenia i testy oraz określone zastosowania przemysłowe.

Dlatego informacje typu „PFAS zostają zakazane w 2026 roku” są zbyt dużym uproszczeniem.

PFAS – najważniejsze daty w jednym miejscu

Dla większości klientów rynku ochrony przeciwpożarowej najważniejsze są trzy daty.

23 października 2026 r.

Koniec okresu przejściowego pozwalającego na wprowadzanie do obrotu pian zawierających PFAS w gaśnicach przenośnych.

Wyjątek stanowią specjalistyczne piany alkoholoodporne.

23 kwietnia 2027 r.

Do tej daty można wprowadzać do obrotu alkoholoodporne piany zawierające PFAS w gaśnicach przenośnych.

Ta sama data – z zupełnie innego przepisu – jest również końcem podstawowego odstępstwa pozwalającego na stosowanie pian PFAS przez publiczne służby pożarnicze oraz podczas szkoleń i testów.

31 grudnia 2030 r.

Do tej daty PFAS mogą być nadal stosowane w pianach znajdujących się w gaśnicach przenośnych.

To właśnie ta data jest najważniejsza dla właściciela istniejącej gaśnicy pianowej.

Daty dotyczą różnych sytuacji. 23 października 2026 r. i 23 kwietnia 2027 r. odnoszą się przede wszystkim do określonych przypadków wprowadzania do obrotu lub stosowania przez służby pożarnicze, natomiast dla użytkowników istniejących gaśnic przenośnych kluczowy jest 31 grudnia 2030 r.

23 października 2026 r. – co zmienia się dla gaśnic pianowych?

Wyobraźmy sobie typową gaśnicę pianową 6 lub 9 litrów przeznaczoną do gaszenia pożarów klasy A i B, w której zastosowany środek zawiera PFAS powyżej progu określonego rozporządzeniem.

Jeżeli nie jest to specjalistyczna piana alkoholoodporna, 23 października 2026 r. kończy się okres przejściowy pozwalający na wprowadzanie PFAS w takiej pianie w gaśnicy przenośnej do obrotu.

Nie oznacza to jednak, że gaśnica znajdująca się już w budynku musi tego dnia zostać wyrzucona.

Wprowadzanie do obrotu ≠ dalsze użytkowanie.

23 kwietnia 2027 r. – dlaczego pojawia się druga data?

Data 23 kwietnia 2027 r. dotyczy dwóch różnych sytuacji.

Alkoholoodporne piany w gaśnicach przenośnych

Niektóre zagrożenia wymagają specjalistycznych pian odpornych na działanie cieczy polarnych.

Przykładem mogą być pożary alkoholi, metanolu, etanolu, acetonu oraz niektórych rozpuszczalników.

W tradycyjnej technologii stosowane są między innymi środki:

AR-AFFF – Alcohol Resistant Aqueous Film Forming Foam.

Dla alkoholoodpornych pian zawierających PFAS znajdujących się w gaśnicach przenośnych przewidziano dłuższy okres przejściowy – do 23 kwietnia 2027 r.

Piany używane przez publiczne służby pożarnicze

Ta sama data pojawia się także w innym punkcie rozporządzenia.

Do 23 kwietnia 2027 r. przewidziano podstawowe odstępstwo pozwalające na stosowanie pian PFAS przez publiczne służby pożarnicze oraz podczas szkoleń i testów.

Przykładem jest koncentrat AFFF znajdujący się w zbiorniku samochodu ratowniczo-gaśniczego.

To nie jest gaśnica przenośna i dlatego obowiązują go inne przepisy.

31 grudnia 2030 r. – co z istniejącymi gaśnicami?

To najważniejsza data dla firm, zarządców budynków i użytkowników posiadających już gaśnice pianowe.

PFAS w pianach znajdujących się w gaśnicach przenośnych mogą być, zgodnie z przewidzianym odstępstwem, stosowane do 31 grudnia 2030 r.

Dlatego 23 października 2026 r. nie oznacza automatycznej konieczności wymiany wszystkich istniejących gaśnic pianowych zawierających PFAS.

Czy trzeba teraz wymieniać gaśnice pianowe?

Nie ma potrzeby pochopnej wymiany wszystkich istniejących gaśnic wyłącznie dlatego, że zbliża się 23 października 2026 r.

Jednocześnie nie warto odkładać całego procesu do końca 2030 roku.

W większych obiektach najlepszym rozwiązaniem może być stopniowa migracja podczas naturalnej wymiany sprzętu, modernizacji wyposażenia PPOŻ, wyposażania nowych powierzchni czy rozbudowy zakładu.

Inaczej wygląda sytuacja przy zakupie nowych gaśnic.

Tutaj warto już obecnie wybierać urządzenia wykorzystujące odpowiednie środki bezfluorowe.

Jak sprawdzić, czy gaśnica zawiera PFAS?

Nie można stwierdzić obecności PFAS wyłącznie na podstawie tego, że urządzenie jest gaśnicą pianową.

Warto sprawdzić dokładny model gaśnicy, producenta, nazwę zastosowanego środka, dokumentację techniczną, kartę charakterystyki oraz informację producenta dotyczącą PFAS.

Jaką gaśnicę pianową kupić obecnie?

Jeżeli wyposażamy nowy budynek albo wymieniamy istniejące gaśnice, warto już teraz uwzględniać zmianę przepisów.

Najbardziej przyszłościowym rozwiązaniem są gaśnice wykorzystujące środki bezfluorowe, pod warunkiem że ich parametry odpowiadają zagrożeniom występującym w obiekcie.

Przykładem są gaśnice MOBIAK z serii FFECO.

MOBIAK 6L ABF FFECO – gaśnica pianowa bez fluoru

Model wykorzystuje bezfluorowy środek FFECO.

➡ MOBIAK 6L ABF – gaśnica pianowa bez fluoru FFECO

MOBIAK 9L AB FFECO – gaśnica pianowa bez fluoru

W przypadku zastosowań wymagających większej ilości środka dostępny jest również wariant 9-litrowy.

➡ MOBIAK 9L AB – gaśnica pianowa bez fluoru FFECO

Gaśnice pianowe nowej generacji wykorzystują środki bezfluorowe. Przy zakupie należy jednak zweryfikować również skuteczność gaśniczą, przeznaczenie urządzenia oraz wymagane dokumenty.

Czym są gaśnice fluorine-free?

Określenia fluorine-free, PFAS-free oraz F3 – fluorine-free firefighting foam coraz częściej pojawiają się przy nowych środkach i urządzeniach.

Nie oznacza to jednak, że każda gaśnica bez fluoru posiada identyczne parametry.

Nadal należy analizować:

    • klasy pożarów,

    • skuteczność gaśniczą,

    • zakres temperatur pracy,

    • możliwość stosowania przy urządzeniach elektrycznych,

    • dokumentację i wymagane dopuszczenia.

Brak PFAS jest jednym z parametrów produktu – nie zastępuje prawidłowego doboru gaśnicy.

PFAS a straż pożarna – co zmieni się w 2027 roku?

Znaczne ilości koncentratów pianotwórczych są również wykorzystywane przez jednostki ochrony przeciwpożarowej.

Środek może znajdować się w zbiorniku samochodu ratowniczo-gaśniczego, beczkach, kanistrach, przyczepach pianowych czy instalacjach dozujących.

Dla publicznych służb pożarniczych podstawowe odstępstwo dotyczące stosowania pian PFAS obowiązuje do 23 kwietnia 2027 r.

Nie należy więc utożsamiać tej daty z 31 grudnia 2030 r. dotyczącym stosowania PFAS w gaśnicach przenośnych.

AFFF, AR-AFFF i F3 – czym różnią się te środki?

AFFF

Aqueous Film Forming Foam – klasyczna technologia pianotwórcza stosowana głównie przy pożarach cieczy węglowodorowych.

AR-AFFF

Alcohol Resistant Aqueous Film Forming Foam – odmiana przeznaczona również do cieczy polarnych, np. określonych alkoholi i rozpuszczalników.

F3

Fluorine-Free Firefighting Foam – bezfluorowa generacja środków pianotwórczych, która ma zastępować tradycyjne technologie wykorzystujące PFAS.

AFFF, AR-AFFF i F3 nie są określeniami równoważnych produktów. Przy zmianie technologii należy uwzględnić rodzaj chronionego paliwa i parametry konkretnego środka.

Czy AFFF można po prostu zastąpić pianą F3?

Nie należy przyjmować takiego założenia.

Środek F3 może mieć inne wymagane stężenie robocze, lepkość, sposób dozowania oraz charakterystykę wytwarzanej piany.

Trzeba więc zweryfikować współpracę nowego środka z dozownikiem, pompą, prądownicą, generatorem piany i pozostałymi elementami instalacji.

Dochodzi do tego problem pozostałości PFAS.

Po opróżnieniu zbiornika część starego środka może pozostać w przewodach, armaturze, pompie i zbiorniku.

Dlatego zmiana technologii powinna obejmować właściwe przygotowanie i czyszczenie instalacji.

Co zrobić ze starym środkiem zawierającym PFAS?

Środków zawierających PFAS nie należy usuwać do kanalizacji, gleby czy wód.

Przejście na fluorine-free powinno uwzględniać sposób zagospodarowania starego koncentratu oraz odpadów i ścieków powstających podczas czyszczenia urządzeń.

PFAS – co warto zrobić już w 2026 roku?

1. Zrób inwentaryzację posiadanych gaśnic i środków pianotwórczych.

2. Ustal, jaki środek znajduje się w urządzeniach.

3. Nie wymieniaj automatycznie sprawnych gaśnic wyłącznie ze względu na 23 października 2026 r.

4. Przy nowych zakupach wybieraj odpowiednie rozwiązania fluorine-free.

5. W przypadku dużej liczby urządzeń zaplanuj stopniową wymianę do końca okresu przejściowego.

PFAS i gaśnice – najczęściej zadawane pytania

Czy od 23 października 2026 r. gaśnice pianowe będą zakazane?

Nie. Ograniczenie dotyczy PFAS, a nie samej technologii pianowej.

Czy 23 października 2026 r. muszę wymienić posiadaną gaśnicę?

Nie. Dla stosowania PFAS w pianach znajdujących się w gaśnicach przenośnych przewidziano odstępstwo do 31 grudnia 2030 r.

Dlaczego pojawia się również 23 kwietnia 2027 r.?

Data ma dwa niezależne znaczenia: dotyczy m.in. alkoholoodpornych pian w gaśnicach przenośnych oraz stosowania PFAS przez publiczne służby pożarnicze.

Czy po 23 października 2026 r. będą dostępne nowe gaśnice pianowe?

Tak. Na rynku pozostaną rozwiązania wykorzystujące odpowiednie środki fluorine-free.

Czy każda stara gaśnica pianowa zawiera PFAS?

Nie można tego założyć bez sprawdzenia dokumentacji konkretnego produktu.

Czy fluorine-free oznacza, że gaśnica jest automatycznie lepsza?

Nie. Należy również analizować skuteczność gaśniczą, klasy pożarów, parametry użytkowe oraz wymagane dokumenty.

PFAS w ochronie przeciwpożarowej – zmiana już się rozpoczęła

Wycofywanie PFAS będzie jednym z ważniejszych procesów technologicznych na rynku środków gaśniczych w najbliższych latach.

Dla użytkownika gaśnic najważniejsze jest rozróżnienie trzech terminów:

23 października 2026 r.

→ standardowe piany PFAS w gaśnicach przenośnych – koniec podstawowego odstępstwa dotyczącego wprowadzania do obrotu;

23 kwietnia 2027 r.

→ alkoholoodporne piany PFAS w gaśnicach przenośnych oraz podstawowe odstępstwo dla stosowania przez publiczne służby pożarnicze;

31 grudnia 2030 r.

→ koniec odstępstwa dla stosowania PFAS w pianach znajdujących się w gaśnicach przenośnych.

PFAS nie oznaczają więc końca gaśnic pianowych.

To przede wszystkim przejście od tradycyjnych technologii fluorowanych do nowej generacji środków fluorine-free.