Baterie litowo-jonowe należą do najczęściej wybieranych rodzajów akumulatorów. Szybko się ładują, są trwałe, lekkie i wydajne. Z powodzeniem od wielu lat stosowane są jako baterie zasilające rowery i hulajnogi elektryczne. Pomimo świetnych właściwości, odnotowywanych jest coraz więcej zgłoszeń i incydentów dotyczących pożarów baterii litowych. Jakie są przyczyny pojawiania się pożarów i jak im zapobiec? Sprawdź w naszym artykule!

Coraz więcej przypadków pożarów spowodowanych bateriami litowo jonowymi odnotowywanych jest m.in. w Londynie czy Nowym Jorku. Większość incydentów spowodowanych było akumulatorami znajdującymi się w rowerach elektrycznych i hulajnogach. Porównując interwencje z 2021 roku, w 2022 policjanci i strażacy odnotowali zdecydowanie więcej zgłoszeń w związku z pożarami baterii litowych.

Pożar baterii litowej - przyczyny

Baterie litowo-jonowe stosowane są w wielu urządzeniach codziennego użytku. Znajdziemy je w telefonach, hulajnogach, rowerach czy innych sprzętach. Warto wiedzieć, jak powstają pożary baterii litowych i jak powinniśmy użytkować te urządzenia, aby zapobiec pożarom.

Dlaczego tak chętnie producenci wykorzystują baterie litowo jonowe? Przede wszystkim baterie litowe są zdecydowanie mniejsze i lżejsze w porównaniu do innych rodzajów akumulatorów dostępnych na rynku. Pomimo swojej niskiej wagi, gwarantują dużą moc. Budowa baterii litowej opiera się o cienkie przegrody pomiędzy ogniwami. Charakteryzuje się również stosunkowo cienką powłoką zewnętrzną. Może to powodować zwarcia, które mogą być potencjalnie nieszkodliwe lub mogą spowodować negatywne zdarzenia termiczne.

Zdaniem policjantów i strażaków, którzy brali udział w interwencjach związanych z pożarem baterii litowych główną przyczyną może być kupowanie akumulatorów z niepewnych źródeł. Popularność tego typu baterii sprawia, że są łatwo dostępne w sieci. Nie wszystkie baterie litowo-jonowe posiadają jednak odpowiednie certyfikaty i normy bezpieczeństwa.

Urządzenia do gaszenia baterii

Jak należy postępować podczas pożaru baterii litowo-jonowych? Wbrew pozorom są to pożary trudne do zwalczenia. Konwencjonalne środki są bardzo często mało skuteczne. Dzieje się tak głównie dlatego, że akumulatory litowe wytwarzają tlen, który wznieca pożar. Wyposażając biura czy gospodarstwa domowe w urządzenia do gaszenia pożarów baterii, warto wziąć pod uwagę wielkość oraz ilość akumulatorów, które posiadamy w użyciu.

Do gaszenia akumulatorów litowo-jonowych najlepiej sprawdzają się gaśnice ze środkiem gaśniczym w postaci wermikulitu. Szeroką gamę gaśnic do baterii i akumulatorów oferuje firma Mobiak. Rewolucyjny środek gaśniczy w postaci wermikulitu świetnie radzi sobie z pożarami baterii litowo-jonowych o wysokiej temperaturze. Gaśnice wyposażone w ten środek gaśniczy są zdecydowanie bardziej wydajne niż konwencjonalne środki. Wermikulit wytwarza delikatną mgiełkę, która tworzy powłokę chłodzącą baterię. Gaszenie pożaru wermikulitem zamykają dostęp tlenu i ograniczaj dalszy rozwój ognia. Gaśnice do baterii litowo-jonowych są nietoksyczne, ponieważ wermikulit jest środkiem naturalnym. Wszystkie te produkty znajdziesz oczywiście w naszym sklepie!

Innym rozwiązaniem, które warto mieć na uwadze w przypadku pożaru baterii litowo-jonowych, są specjalne gaśnice z hydrożelem. Ten środek gaśniczy jest w 100 procentach bezpieczny dla ludzi oraz środowiska, ponieważ nie rozkłada się na szkodliwe substancje. Dzięki temu, że zawiera ponad 95 procent wody, z powodzeniem można go używać do gaszenia urządzeń elektrycznych do 1000V. Dlaczego jeszcze gaśnice z tym środkiem tak doskonale nadają się do gaszenia pożarów baterii litowo-jonowych?

Otóż trzeba mieć na uwadze to, że hydrożel doskonale przylega do powierzchni gaszonego obiektu. W ten sposób jest w stanie ugasić płomienie w bardzo krótkim czasie, a dodatkowo (co jest niezwykle ważne w tego typu pożarach) zapewnia odpowiednie chłodzenie ogniw baterii. Gwałtowne obniżenie temperatury baterii pomaga uniknąć ryzyka rozprzestrzeniania się ognia. Należy także podkreślić, że hydrożel przywiera także do pionowych powierzchni, jak ściany czy sufity. Wykorzystanie naturalnej modyfikowanej gliny i wody pozwoliło stworzyć bardzo unikalne rozwiązanie, idealne do gaszenia tego typu pożarów. Wraz ze wzrostem temperatury, wzrasta też lepkość środka gaśniczego, co pozwala utrzymać optymalne chłodzenie bezpośrednio na płonącej baterii.

Jak zapobiec pożarom baterii litowo jonowych?

Pomimo niskiej awaryjności baterii litowo-jonowych, warto wiedzieć jak prawidłowo korzystać z akumulatorów, aby uniknąć powstanie ewantualnego pożaru.

W przypadku hulajnóg i rowerów elektrycznych warto pamiętać, aby trzymać urządzenia w bezpiecznym i suchym miejscu. Jeżeli trzymamy pojazd np. w szopie lub garażu należy zadbać o czujniki dymu, które pomogą zapobiec rozprzestrzenianiu się ognia. Należy również unikać ładowania baterii litowych przez całą noc, aby zapobiec zwarciu.

Co jeszcze wpływa zwiększa prawdopodobieństwo zdarzenia termicznego? Należy unikać wstrząsów i bezpośrednich uderzeń sprzętu wyposażonego w baterie litowo-jonowe. Takie zdarzenie może przesunąć, a nawet uszkodzić komponenty znajdujące się wewnątrz akumulatora, powodując zwarcie. Warto pamiętać, że baterie w hulajnogach czy rowerach elektrycznych są również narażone na działanie skrajnych temperatur. Zarówno tych wysokich +60°C, jak i niskich - 20°C. Urządzenia wyposażone w akumulatory litowo jonowe najlepiej przechowywać w temperaturach pomiędzy 20°C a 25°C.

Ważnym aspektem jest również kupowanie baterii do hulajnóg czy rowerów ze sprawdzonych źródeł. Tanie zamienniki akumulatorów litowo-jonowych mogą być wadliwe i bardzo często nie przechodzą odpowiednich testów jakości. Podobnie sprawa wygląda w przypadku ładowarek. Często nie posiadają one atestów i zabezpieczeń co wpływa negatywnie na baterie.

Zdarza się również tak, że sami jesteśmy w stanie dostrzec objawy związane z wadliwym akumulatorem. Szybka reakcja może uchronić nas, przed pożarem. Jak rozpoznać zwarcie lub awarie baterii? Przede wszystkim powinno nas zainteresować nagłe nagrzanie się baterii. Oprócz tego, wszelkie odgłosy skwierczenia, syczenia czy bulgotania mogą również świadczyć o awarii. Zauważając takie objawy powinniśmy odpiąć urządzenie od ładowarki lub wyjąć baterię.

Baterie litowo-jonowe są powszechnie stosowane w wielu urządzeniach, które używamy na co dzień. Warto pamiętać o zasadach, które wpłyną pozytywnie na ich żywotność i zapobiegną powstawaniu zwarć i pożarów. Jeżeli już dojdzie do incydentów z zapaleniem się baterii litowo-jonowej, należy skorzystać z gaśnic do tego przeznaczonych, czyli urządzeń wyposażonych w wermikulit.

Gaśnice do baterii litowo-jonowych – czym różni się klasa L od badań KIWA i jak interpretować nowe normy

Pożary baterii litowo-jonowych są jednym z najszybciej rosnących zagrożeń w nowoczesnej ochronie przeciwpożarowej. Rozwój elektromobilności, magazynów energii, elektronarzędzi oraz urządzeń mobilnych sprawił, że coraz częściej pojawia się pytanie: jak skutecznie gasić pożary baterii Li-ion i jakie gaśnice są do tego przeznaczone?

W ostatnich latach pojawiło się kilka nowych pojęć związanych z tym zagadnieniem:

• klasa L w normie ISO,
• badania gaśnic według procedur NTA wykonywane m.in. przez laboratorium KIWA,
• projekt nowej normy europejskiej prEN 3-11.

W praktyce jednak wiele osób nie wie, czym te pojęcia różnią się od siebie i co faktycznie oznaczają dla użytkownika gaśnicy.

Poniżej wyjaśniamy:

• czym jest klasa L,
• jak wyglądają badania KIWA dla gaśnic do baterii litowo-jonowych,
• jakie zmiany wprowadzi przyszła norma europejska. 

Dlaczego pożary baterii litowo-jonowych są tak trudne do ugaszenia?

Baterie litowo-jonowe różnią się od tradycyjnych źródeł energii, ponieważ mogą ulec zjawisku thermal runaway, czyli niekontrolowanej reakcji chemicznej prowadzącej do gwałtownego wzrostu temperatury.
Podczas takiego zdarzenia może dochodzić do:

• wydzielania palnych gazów,
• zapłonu kolejnych ogniw w pakiecie,
• bardzo intensywnego wydzielania ciepła,
• ponownego zapłonu nawet po ugaszeniu płomieni.

Na przebieg pożaru wpływa wiele czynników, takich jak:

• chemia ogniw (np. NMC lub LFP),
• konstrukcja pakietu baterii,
• obecność obudowy lub systemów zabezpieczających,
• moment rozpoczęcia gaszenia.

Dlatego pożary baterii litowo-jonowych wymagają innego podejścia niż klasyczne pożary materiałów stałych lub cieczy palnych.

Klasa L w normie ISO – co oznacza w praktyce?

W normie ISO 3941 wprowadzono nową kategorię pożarów oznaczoną jako klasa L, która dotyczy pożarów baterii litowo-jonowych.

Warto jednak zrozumieć bardzo ważną rzecz: klasa L jest klasyfikacją rodzaju pożaru, a nie metodą badania gaśnicy.

Norma ISO:

• definiuje typ zagrożenia,
• porządkuje klasyfikację pożarów,
• ale nie określa w jaki sposób należy testować gaśnice przeznaczone do takich pożarów.

Oznacza to, że sama informacja o klasie L nie mówi jeszcze, czy dana gaśnica została przetestowana w rzeczywistym scenariuszu pożaru baterii.

Jak bada się gaśnice do baterii litowo-jonowych?

Zanim powstanie pełna norma europejska dla gaśnic Li-ion, stosuje się różne procedury badawcze.
Jedną z najbardziej znanych jest specyfikacja NTA, według której badania wykonują m.in. laboratoria KIWA.

Badania tego typu polegają na:

• zapłonie określonego pakietu ogniw litowo-jonowych,
• obserwacji rozwoju zjawiska thermal runaway,
• gaszeniu pożaru przy użyciu testowanej gaśnicy,
• sprawdzeniu czy nie nastąpi ponowny zapłon.

Dzięki temu można ocenić, czy dany środek gaśniczy jest skuteczny w określonym scenariuszu pożaru baterii.

Różnica między klasą L a badaniami KIWA

Najprościej można powiedzieć, że klasa L określa rodzaj pożaru, natomiast badania KIWA sprawdzają rzeczywistą skuteczność gaśnicy.

Można to porównać do dwóch poziomów informacji.

Klasa L (ISO) 

• klasyfikacja typu pożaru
• brak metody badawczej
• brak określenia wielkości pożaru testowego

Badania KIWA (NTA)

• konkretny scenariusz testowy
• realny pożar pakietu baterii
• ocena skuteczności gaszenia i ryzyka ponownego zapłonu

Dlatego w praktyce gaśnice posiadające raport z badań KIWA mają potwierdzoną skuteczność w rzeczywistym teście laboratoryjnym.

Dlaczego wielkość gaśnicy nie zawsze oznacza większy pożar testowy?

W klasycznych pożarach (np. klasy A) stosuje się system ratingów takich jak:

• 21A
• 34A
• 45A

Oznaczają one wielkość pożaru testowego, który gaśnica była w stanie ugasić.
W przypadku baterii litowo-jonowych taki system dopiero powstaje.
W wielu testach stosuje się pakiety baterii o energii około 600–650 Wh. Oznacza to, że:

• różne gaśnice mogą przejść ten sam test,
• wynik badania potwierdza skuteczność w określonym scenariuszu,
• nie istnieje jeszcze skalowalny system ratingów jak w klasie A.

Dlaczego badania KIWA są istotne przy wyborze gaśnicy do Li-ion?

Dla użytkownika najważniejsze jest potwierdzenie skuteczności produktu w niezależnym badaniu laboratoryjnym.
Badania wykonywane przez laboratoria takie jak KIWA pozwalają sprawdzić:

• czy gaśnica jest w stanie ugasić pożar baterii,
• czy nie następuje ponowny zapłon,
• jak przebiega proces gaszenia w kontrolowanych warunkach.

Dlatego przy wyborze gaśnicy do baterii litowo-jonowych warto zwracać uwagę nie tylko na oznaczenia marketingowe, ale również na raporty z badań laboratoryjnych.

Gaszenie baterii litowo jonowych - sprawdź, jakie urządzenia wybrać.

Pożary baterii litowo-jonowych wymagają nowego podejścia do ochrony przeciwpożarowej. Wprowadzona w normie ISO klasa L definiuje nowy typ pożaru, jednak nie określa metod badania gaśnic.

Dlatego szczególne znaczenie mają rzeczywiste testy laboratoryjne, takie jak badania wykonywane przez KIWA, które pozwalają ocenić skuteczność gaśnic w kontrolowanym scenariuszu pożaru baterii.
Przy wyborze gaśnicy do Li-ion warto więc zwracać uwagę nie tylko na oznaczenia, ale przede wszystkim na raporty z badań i dokumentację techniczną produktu.

Najczęściej zadawane pytania o gaśnice do baterii litowo-jonowych

Czy zwykła gaśnica proszkowa może ugasić baterię litowo-jonową?
Gaśnica proszkowa może ugasić płomienie powstałe podczas pożaru baterii, jednak nie zawsze zatrzymuje zjawisko thermal runaway. Dlatego w wielu przypadkach stosuje się środki gaśnicze przeznaczone specjalnie do baterii litowo-jonowych.

Co oznacza klasa L w gaśnicach?
Klasa L oznacza pożary baterii litowo-jonowych według normy ISO 3941. Jest to klasyfikacja typu pożaru, a nie metoda badania skuteczności gaśnicy.

Czy gaśnice do Li-ion nadają się do pożarów samochodów elektrycznych?
Większość przenośnych gaśnic do Li-ion przeznaczona jest do wczesnej interwencji przy mniejszych pakietach baterii, takich jak elektronarzędzia czy rowery elektryczne.

Co oznacza test do około 600–650 Wh?
W wielu badaniach laboratoryjnych stosuje się pakiety baterii o energii około 600–650 Wh. Test potwierdza skuteczność gaśnicy w określonym scenariuszu.

Czy większa gaśnica oznacza możliwość gaszenia większego pakietu baterii?
Nie zawsze. W przypadku pożarów Li-ion wielkość gaśnicy nie jest jeszcze bezpośrednio powiązana z ratingiem energetycznym baterii.

Czy powstanie norma europejska dla gaśnic do baterii litowo-jonowych?
Tak. Trwają prace nad normą prEN 3-11, która ma w przyszłości określić wymagania i metody badań dla gaśnic przeznaczonych do pożarów baterii litowo-jonowych.

Autor artykułu
Tomasz Kołton – współwłaściciel firmy POL-POŻ oraz Inspektor Ochrony Przeciwpożarowej. Na co dzień wspiera firmy w zakresie zgodności z przepisami PPOŻ, analizy ryzyka pożarowego oraz doboru skutecznych rozwiązań przeciwpożarowych dla magazynów, obiektów przemysłowych i infrastruktury logistycznej.