Odpowiednio zaprojektowane oświetlenie pełni bardzo ważną rolę w budynkach użyteczności publicznej, zakładach pracy albo centrach handlowych. W praktyce oznacza to, że w sytuacji zagrożenia pozwala między innymi na bezproblemowe opuszczenie danego terenu. To jednak nie wszystko – w wielu miejscach nagła awaria prądu może wiązać się z poważnymi stratami materialnymi, dlatego dodatkowo źródło zasilania okazuje się tam wręcz niezbędne.

W tym kontekście bardzo często pojawiają się dwa pojęcia: oświetlenie awaryjne oraz oświetlenie ewakuacyjne. Często używane są zamiennie, jednak istnieją między nimi pewne różnice, którym warto przyjrzeć się nieco bliżej.

Czym różni się oświetlenie ewakuacyjne od awaryjnego?

W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że oświetlenie awaryjne jest pojęciem szerszym, a w jego skład wchodzą wspomniane już oświetlenie ewakuacyjne i zapasowe (inaczej określane jako rezerwowe). Uruchamia się ono automatycznie, kiedy nagle znika podstawowe źródło zasilania. Jego głównym zadaniem jest zapewnienie odpowiedniego poziomu widoczności, co pozwala na kontynuowanie podstawowych czynności lub ich bezpieczne zakończenie. Stosowane jest na przykład w magazynach, halach produkcyjnych, biurach, szpitalach albo galeriach handlowych.

Warto zaznaczyć, że oświetlenie awaryjne musi włączyć się samoczynnie w ciągu 5 sekund od czasu, kiedy znika tradycyjne zasilanie i osiągnąć 50% wymaganego natężenia, natomiast po minucie powinno to już być 100%. Trzeba pamiętać, że w wielu miejscach – jak chociażby w halach produkcyjnych – nagłe przerwanie pracy byłoby czymś kłopotliwym. Zasilanie zapasowe pozwala zatem ograniczyć ewentualne straty.

Sprawdź: oświetlenie awaryjne

Oświetlenie ewakuacyjne jako szczególny rodzaj oświetlenia awaryjnego

Oświetlenie ewakuacyjne możemy zatem uznać za szczególny rodzaj oświetlenia awaryjnego. Jest to niezwykle ważny element w kontekście zapewnienia wysokich standardów ochrony w budynkach. Jego głównym celem jest umożliwienie bezpiecznej, sprawnej ewakuacji z danego miejsca. Do oświetlenia ewakuacyjnego zaliczamy:

• oświetlenie strefy wysokiego ryzyka,
• oświetlenie drogi ewakuacyjnej,
• oświetlenie strefy otwartej.

Oświetlenie ewakuacyjne nie tylko pozwala na sprawne opuszczenie budynku, ale dodatkowo też skraca czas ewakuacji, minimalizuje ryzyko wypadków, pozwala uniknąć chaosu i paniki, a także – co niezwykle ważne – wspiera działanie służb ratunkowych. Wspomniane oświetlenie jest instalowane, testowane czy konserwowane w oparciu o następujące normy:

• PN-EN 60598-2-22:2015-01P - jest to polska wersja europejskiej normy, która określa szczegółowe wymagania techniczne dla opraw oświetleniowych, jakie przeznaczone są dla tego typu oświetlenia;
• PN-EN 50172:2005P - systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego;
• PN-EN 62034:2012E - systemy automatycznego testowania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, jakie zasilane jest akumulatorami.

Normy te określają między innymi wymagania dotyczące natężenia oświetlenia, czasu działania oraz zasad testowania systemów.

Oświetlenie awaryjne a ewakuacyjne – najważniejsze różnice

Ile działa oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne

Ważną różnicą pomiędzy oświetleniem awaryjnym i ewakuacyjnym jest także czas trwania. Pierwsze z nich powinno świecić przez godzinę od momentu zaniku światła podstawowego, z kolei oświetlenie ewakuacyjne – przez dwie godziny. Jest to optymalny czas, jaki pozwala na bezpieczne opuszczenie budynku w sytuacji zagrożenia, czy też dokończenie działań.

W praktyce jednak ta zasada nie zawsze jest sztywną regułą. W zależności od obiektu i wymagań, czas działania oświetlenia może wynosić od 1 do 3 godzin.

Gdzie stosuje się oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne?

Stosowanie oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego to nie tylko kwestia tego, jak podchodzimy do bezpieczeństwa. To również wymóg określony w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim muszą odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie.

Szczegółowe informacje związane z projektem, instalacją czy konserwacją tego systemu oświetlenia w budynkach zawiera Norma PN-EN 1838.

Jeżeli zatem w danym budynku zanik napięcia w elektroenergetycznej sieci zasilającej może być zagrożeniem dla zdrowia lub życia ludzi, zagrażać środowisku, czy też powodować znaczne straty materialne, wówczas obowiązkowe jest stosowanie oświetlenia awaryjnego. Wśród konkretnych miejsc możemy wskazać:

• muzea, filharmonie, teatry, kina oraz inne sale widowiskowe;
• sale konferencyjne, audytoria, czytelnie, sale sportowe, lokale rozrywkowe przeznaczone dla więcej niż 200 osób;
• garaże oświetlone sztucznym światłem o powierzchni powyżej 1000 m2;
• budynki zamieszkania zbiorowego, użyteczności publicznej, produkcyjne i magazynowe o powierzchni większej niż 2000 m2.

Oświetlenie ewakuacyjne powinno być stosowane na drogach ewakuacyjnych w miejscach wymienionych powyżej, a dodatkowo także:

• na drogach ewakuacyjnych, które oświetlone są wyłącznie sztucznym światłem;
• w szpitalach, a także innych budynkach, w których przebywają ludzie o ograniczonych możliwościach poruszania się;
• w budynkach wysokich i wysokościowych użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego.

Bardzo ważne jest również odpowiednie rozmieszczenie oświetlenia awaryjnego. Powinno znajdować się w miejscach, które pozwolą na skuteczne oświetlenie:

• wyjścia ewakuacyjnego,
• drzwi ewakuacyjnych,
• każdej zmiany kierunku na drodze ewakuacyjnej (na przykład zakrętu), jak też zmiany poziomu,
• schodów – w tym każdego ich stopnia,
• znaków bezpieczeństwa, które wskazują, gdzie znajduje się sprzęt ratunkowy, przeciwpożarowy, ewakuacyjny lub punkt pierwszej pomocy.

W tym kontekście oświetlenie ewakuacyjne pomaga uniknąć chaosu, jaki może powstać w trakcie opuszczania budynku, a także groźnych wypadków, jak chociażby upadek na schodach.

Oświetlenie awaryjne a ewakuacyjne: wnioski

Oświetlenie awaryjne to znacznie szersze pojęcie, które obejmuje oświetlenie ewakuacyjne oraz zapasowe. Dzięki nim, w przypadku zaniku zasilania podstawowego, możliwe jest z jednej strony dokończenie rozpoczętych prac, a także bezpiecznie opuszczenie budynku.

Terminy te często używane są zamiennie, jednak ich rozróżnienie jest kluczowe. Wynika to chociażby z czasu działania każdego z nich. Uzależniony jest on od wymagań obiektów i przepisów. Zazwyczaj oświetlenie awaryjne działa przez godzinę, natomiast ewakuacyjne – dwie godziny.

Często zadawane pytania

Czy oświetlenie awaryjne jest obowiązkowe?

Tak – w wielu obiektach jego stosowanie wynika bezpośrednio z przepisów budowlanych.

Czy oświetlenie ewakuacyjne to to samo co awaryjne?

Nie – oświetlenie ewakuacyjne jest częścią oświetlenia awaryjnego i ma bardziej wyspecjalizowaną funkcję.

Ile musi działać oświetlenie ewakuacyjne?

Najczęściej od 1 do 2 godzin, w zależności od wymagań obiektu.

Bibliografia:

https://www.prawo.pl/biznes/oswietlenie-awaryjne-ewakuacyjne-bezpieczenstwa-roznice,153210.html

 https://www.gov.pl/web/sapsp-poznan/znaczenie-i-rola-awaryjnego-oswietlenia-ewakuacyjnego