Oznakowanie dróg ewakuacyjnych pozwala na sprawne oraz bezpieczne opuszczenie budynku w sytuacji zagrożenia. Musi być zatem jednoznaczne i znajdować się wszędzie tam, gdzie mogą się pojawić wątpliwości związane z kierunkiem ewakuacji. W tym celu stosuje się specjalne tabliczki, które muszą być odpowiednio zamontowane. Warto wiedzieć, że oznakowanie drogi ewakuacyjnej wynika nie tylko z troski o bezpieczeństwo użytkowników budynku, ale podyktowane jest również odpowiednimi przepisami prawa.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady związane z oznakowaniem dróg ewakuacyjnych. Sprawdź, co musisz wiedzieć jako zarządca budynku albo pracodawca. 

Oznakowanie dróg ewakuacyjnych – przepisy prawa

Oznakowanie dróg ewakuacyjnych ma przede wszystkim zapewniać bezpieczeństwo osobom przebywającym w budynku, ale jest także obowiązkiem wynikającym z konkretnych przepisów prawa. Zgodnie z art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, do obowiązków właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu należy zapewnienie osobom, które przebywają w danym miejscu, możliwości bezpiecznej ewakuacji. 

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku wskazuje wprost, że właściciele, zarządcy lub użytkownicy budynków muszą oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami między innymi drogi i wyjścia ewakuacyjne. Dodatkowo, art. 207 Kodeksu pracy wskazuje, że: “Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy”, a także: “Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki”.

Kto odpowiada za oznakowanie drogi ewakuacyjnej?

Za prawidłowe oznakowanie dróg ewakuacyjnych odpowiada przede wszystkim właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu. To właśnie na nim spoczywa obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, w tym stworzenia warunków umożliwiających bezpieczną ewakuację osób przebywających w obiekcie.

W praktyce odpowiedzialność może dotyczyć również zarządcy albo użytkownika budynku, zwłaszcza jeśli wynika to z zawartej umowy lub sposobu korzystania z obiektu. Dotyczy to na przykład biurowców, galerii handlowych, zakładów pracy, magazynów, placówek edukacyjnych czy obiektów usługowych. Jeżeli w danym miejscu prowadzona jest działalność i zatrudnieni są pracownicy, istotną rolę odgrywa także pracodawca.

Warto pamiętać, że samo zamontowanie tabliczek nie kończy obowiązków związanych z bezpieczeństwem. Osoba odpowiedzialna za obiekt powinna regularnie sprawdzać, czy znaki są widoczne, nieuszkodzone, aktualne i zgodne z rzeczywistym przebiegiem drogi ewakuacyjnej. Zmiana układu pomieszczeń, remont, przestawienie mebli albo przysłonięcie tabliczki mogą sprawić, że oznakowanie przestanie spełniać swoją funkcję i nie zagwarantuje bezpieczeństwa.

Jakie znaki stosuje się do oznakowania drogi ewakuacyjnej?

W celu prawidłowego oznakowania drogi ewakuacyjnej stosuje się specjalne znaki ewakuacyjne zgodne z normą PN-EN ISO 7010. Mają one postać kwadratowej lub prostokątnej tabliczki z zielonym tłem, a także białym piktogramem. Ich wygląd nie jest przypadkowy, bowiem kolor tła ma jednoznacznie kojarzyć się z bezpieczeństwem, z kolei umieszczony na środku symbol powinien być powszechnie zrozumiały, nawet bez zapoznania się z dodatkowym tekstem. Najpopularniejsze znaki, jakie znajdziemy na drogach ewakuacyjnych, to:

• wyjście ewakuacyjne – piktogram z biegnącą postacią, symbolem drzwi oraz strzałką skierowaną w odpowiednią stronę;
• kierunek drogi ewakuacyjnej – prostokątny znak ze strzałką wskazującą, w którą stronę należy się kierować;
• kierunek drogi ewakuacyjnej schodami – zawiera informację o konieczności zejścia lub wejścia po schodach;
• znaki informujące o kierunku lub sposobie otwierania drzwi – wskazują, w którą stronę należy otwierać drzwi, a także zawierają komunikaty typu „przesunąć w prawo, aby otworzyć” lub „pchać”. 

Bardzo ważne są także znaki wskazujące miejsce zbiórki do ewakuacji, jak również wskazujące kierunek ewakuacji dla osób niepełnosprawnych. W pobliżu dróg ewakuacyjnych mogą też znajdować się inne zielone znaki, na przykład oznaczenia defibrylatora AED, noszy, podręcznej torby medycznej czy prysznica do przemywania oczu. Nie wskazują one bezpośrednio na trasę ewakuacji, ale lokalizację sprzętu, jaki może być przydatny w przypadku pojawienia się zagrożenia. 

Bardzo często stosuje się znaki fotoluminescencyjne, które świecą w ciemności po wcześniejszym naświetleniu światłem sztucznym lub naturalnym. To sprawia, że pozostają widoczne nawet w przypadku nagłego zaniku oświetlenia podstawowego. Ma to ogromne znaczenie w przypadku awarii prądu, czy też sytuacji prowadzących do ograniczenia widoczności (na przykład zadymienia). 

Jak powinny być rozmieszczone znaki na drogach ewakuacyjnych? 

Znaki na drogach ewakuacyjnych powinny być rozmieszczone w taki sposób, aby jednoznacznie wskazywały, w którą stronę należy się udać, aby bezpiecznie opuścić budynek. Wśród kluczowych miejsc należy wskazać między innymi wyjścia z pomieszczeń, skrzyżowania korytarzy, zmiany kierunków drogi, drzwi, a także wszędzie tam, gdzie przebieg trasy nie jest jednoznaczny i mógłby budzić wątpliwości. Można tutaj wskazać na bardzo prostą zasadę: znaki bezpieczeństwa powinny znajdować się wszędzie tam, gdzie kierunek ewakuacji może budzić wątpliwości. 

Dodatkowo musimy pamiętać o tym, że tabliczki nie mogą być zasłonięte przez meble, otwarte drzwi, rośliny albo inne elementy wyposażenia. Z tego powodu ważna będzie również odpowiednia wysokość, na jakiej umieszczone muszą być znaki bezpieczeństwa na drogach ewakuacyjnych. 

• 150-160 cm od podłoża w przypadku znaków montowanych na ścianie (optymalna wysokość dla linii wzroku);
• minimum 200 cm w przypadku tabliczek wiszących nad drzwiami.

Podsumowując – znaki na drogach ewakuacyjnych powinny znajdować się wszędzie tam, gdzie mogą się pojawić wątpliwości związane z kierunkiem ewakuacji. Ważne jest także ich usytuowanie względem źródła światła. Tabliczki fotoluminescencyjne powinny być montowane w miejscach, gdzie będą naświetlane przez światło sztuczne albo naturalne. Tylko wtedy, w przypadku awarii prądu, będą mogły pełnić swoją funkcję. W innych przypadkach warto stosować znaki podświetlane. 

Uwaga! Jeżeli istnieją dwie drogi ewakuacyjne, znakami powinna być oznakowana krótsza trasa. W przypadku gdy są one równej długości, muszą być oznakowane za pomocą odrębnych tabliczek. Dodatkowo – znaki na całej trasie muszą być montowane konsekwentnie na tej samej wysokości, aby ułatwić ich prawidłowe odczytanie. 

Dlaczego prawidłowe oznakowanie drogi ewakuacyjnej jest tak ważne?

Prawidłowe oznakowanie drogi ewakuacyjnej, z wykorzystaniem odpowiednich tabliczek, ma ogromne znaczenie z dwóch powodów. Przede wszystkim, pozwala na sprawne i bezpieczne opuszczenie budynku. W przypadku pojawienia się zagrożenia, chaos oraz panika wydają się czymś naturalnym. To może sprawić, że nawet znany nam obiekt może stać się labiryntem korytarzy. Znaki bezpieczeństwa powinny jednoznacznie wskazywać kierunek ewakuacji, a do tego najkrótszą drogę, która pozwoli nam wydostać się na zewnątrz. 

Z drugiej strony – ma to ogromne znaczenie dla służb ratunkowych, które mogą przeprowadzić działania związane na przykład z gaszeniem pożaru. Szybko przeprowadzona akcja gaśnicza może pomóc ograniczyć straty materialne, co w wielu miejscach może okazać się niezwykle ważne. 

Najważniejsze zasady dotyczące oznakowania dróg ewakuacyjnych 

Poniżej przedstawiamy kilka najważniejszych zasad dotyczących oznakowania drogi ewakuacyjnej. Dzięki temu można uniknąć kilku typowych błędów, jakie pojawiają się czasami w obiektach.

• Znaki ewakuacyjne nie mogą być umieszczone na skrzydłach drzwi (w razie ich otwarcia, tabliczka nie będzie widoczna dla ewakuujących się ludzi).

• Tabliczki na drogach ewakuacyjnych powinny być rozmieszczone tak, aby osoby mogły szybko przewidzieć rozmieszczenie kolejnego znaku – muszą być na tej samej wysokości.

• Znaki muszą być widoczne z każdego kierunku ewakuacji. 

• Prawidłowe rozmieszczenie znaków musi informować o każdej zmianie kierunku ewakuacji.

• Rozmieszczenie znaków musi jednoznacznie wskazywać na drogę ewakuacji – nie może budzić wątpliwości.

Ważna zasada! Jeżeli zastanawiamy się, czy rozmieszczenie znaków na drodze ewakuacyjnej jest prawidłowe, warto zapytać o to osobę, która nie zna tematu. W przypadku, kiedy będzie ona w stanie wskazać kierunek ewakuacji, oznacza to, że oznakowanie będzie czytelne dla osób, które mogą się znaleźć w sytuacji zagrożenia. 

BIBLIOGRAFIA

https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/ochrona-przeciwpozarowa-16794312/art-4

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20101090719/O/D20100719.pdf

https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274/art-207